رسول اكرم صلى ‏الله‏ عليه ‏و ‏آله :

أَتَدرونَ مَا الغيبَةُ؟ قالوا: اَللّه‏ُ وَرَسولُهُ أَعلَمُ، قالَ: ذِكرُكَ أَخاكَ بِما يَكرَهُ قيلَ: أَرَأَيتَ إِن كانَ فى أَخى ما أَقولُ؟ قالَ: إِن كانَ فيهِ ما تَقولُ فَقَدِ اغتَبتُهُ وَإِن لَم يَكُن فيهِ ما تَقولُ فَقَد بَهَتَّهُ؛
آيا مى‏دانيد غيبت چيست؟ عرض كردند: خدا و پيامبر او بهتر مى‏دانند. فرمودند: اين كه از برادرت چيزى بگويى كه دوست ندارد. عرض شد: اگر آنچه مى‏گويم در برادرم بود چه؟ فرمودند: اگر آنچه مى‏گويى در او باشد، غيبتش كرده اى و اگر آنچه مى‏گويى در او نباشد، به او تهمت زده‏اى.

تهمت و یا افترا به بیانیه و یا اظهارنظری گفته می‌شود که ادعایی آشکار و یا ضمنی به یک فرد، کسب‌وکار، فراورده، گروه، حکومت، دین و یا ملت نسبت می‌دهد که موجب ایجاد تصویری منفی و یا نادرست برای آنها می‌شود. این واژه با توجه به شرایط حقوقی همچنین شامل سخنان تحقیرآمیز یک فرد نسبت به دیگری بدون در نظر گرفتن راستی و یا کذب بودن آن، که چه به صورت کلامی و یا نوشتاری منتشر شده باشد، می‌شود.

پيامبر صلى الله عليه وآله:

اِنَّ الغَضَبَ مِنَ الشَّيطانِ وَاِنَّ الشَّيطانَ خُلِقَ مِنَ النّارِ وَاِنَّما تُطفَأُ النّارُ بِالماءِ فَاِذا غَضِبَ اَحَدُكُم فَليَتَوَضَّ؛

خشم از شيطان و شيطان از آتش آفريده شده است و آتش با آب خاموش مى شود، پس هرگاه يكى از شما به خشم آمد، وضو بگيرد.

خشم وضعیتی روانی‌است که درگسترهٔ آزردگی اندک تا غضب شدید می‌گنجد. معلول‌های فیزیکی خشم شامل، تندشدن ضربان قلب، افزایش فشار خون و میزان آدرنالین در خون است. از دید عده‌ای، خشم بخشی از واکنش مغز به بیمناکی‌اش از درد است. هنگامی که شخص خودآگاهانه تصمیم به اقدام می‌گیرد تا بلافاصله رفتار تهدیدکنندهٔ نیروی بیرونی دیگری را متوقف کند، خشم احساس غالب (رفتاری، ذهنی و کالبدشناختی) در وی می‌شود.

نمودهای خارجی خشم را در حالات چهره و بدن، واکنش‌های کالبدشناختی و گاه رفتارهای تهاجمی در ملأ عام توان یافت. مثلاً جانوران و آدمیان بانگ‌های درشت بر می‌آورند، می‌کوشند که بزرگ‌تر جلوه کنند، دندان می‌نمایند و خیره می‌شوند. خشمْ الگویی رفتاری‌است که برای زنهاردادن به تعرض‌کنندگان طراحی شده‌است تا از رفتار تهدیدکننده‌شان دست کشند. درگیری فیزیکی، بدون ابراز پیشاپیش خشم توسط یکی از طرفهای درگیر، خیلی به ندرت رخ می‌دهد. بعضی هابه این باورندکه خشم یکی ازخواص نفس بوده که دراثر عمل ویاحالت غیر پسندیده از باطن خروج کرده و حالت زنده جانانرا متغیرساخته و حتی باعکس العمل خطرناک میشود.کسانیکه خشم خودراخورده میتوانند، عمل بدی از آنها سر نمیزندکه این عمل بسیارمشکل بوده وظرف بزرگی میخواهد.

راههای کنترل خشم

زيارت عاشوراى معروفه است:كه از نزديك و دور خوانده میشود،و شرح آن‏چنان‏كه شيخ ابو جعفر طوسى در«مصباح»ذكر فرموده چنين است:محمّد ابن اسماعيل‏ بن بزيع،از صالح بن عقبه،از پدرش،از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده:هركه حسين بن على عليهما السّلام را در روز دهم‏ محرّم نزد قبر آن حضرت زيارت كند تا آنكه گريان شود،خدا را در روز قيامت ملاقات كند،با قوابى به اندازه‏ ثواب دو هزار عمره،و دو هزار جهاد،كه ثواب آنه همانند ثواب كسى میباشد كه در خدمت رسول خدا و ائمه طاهرين عليهم السّلام جهاد كرده باشد.راوى گفت:فدايت شوم چه ثوابى است،براى كسیكه در شهرهاى دور از كربلا باشد،و برايش در مانند اين روز رفتن به سوى قبر آن حضرت ممكن نباشد؟فرمود:هرگاه چنين باشد به سوى صحرا بيرون رود،يا در خانه خود،بر بام بلندى بالا رود،و به سوى آن حضرت به سلام اشاره كند،و در نفرين كردن بر قاتلين آن حضرت بكوشد و پس از آن دو ركعت نماز بخواند.و اين كار را در اوايل روز،پيش از زوال آفتاب انجام دهد،پس بر امام حسين عليه السّلام زارى و گريه كند و كسانى را كه در خانه‏اش هستند،هرگاه از ايشان‏ تقيه نمیكند،به گريه كردن بر آن حضرت امر كند،و در خانه خود به اظهار جزع بر آن حضرت عزا بپا دارد و يكديگر را به مصيبتشان به حسين عليه السّلام تعزيت گويند،و من بر خدا براى ايشان همه آن ثوابها را ضامنم،هرگاه اين عمل را بياورند.گفتم:فدايت شوم اين ثوابها را براى ايشان ضامن میشوى،و آنها را كفيل میگردى؟فرمود: آرى من ضامن و كفيلم براى كسیكه اين عمل را بجا آورد.گفتم:يكديگر را چگونه تعزيت گويند؟فرمود:بگويند:
اَعْظَمَ اللّهُ اُجُورَنا وَاُجورَكُمْ بِمُصابِنا بِالْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلامُ وَجَعَلَنا وَاِيّاكُمْ مِنَ الطّالِبينَ بِثارِهِ مَعَ وَلِيِّهِ الاِْمامِ الْمَهْدِىِّ مِنْ الِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ.
خداى بزرگ فرمايد اجرهايمان را به مصيبتمان بر حسين(درود بر او)،و ما و شما را از خواهندگان خون او همراه‏ با ولىّ‏اش امام مهدى از خاندان محمّد(درود بر ايشان)قرار دهد.
و اگر بتوانى آن روز را به دنبال‏ حاجتى بيرون نروى،بيرون نرو،زيرا روز نحسى است،كه در آن حاجت مؤمن برآورده نمیشود،و اگر برآورده شود براى او مبارك نخواهد بود،و در آن خير و رشدى نخواهد ديد،و در آن روز هيچ‏كدام از شما براى منزلش،البته چيزى ذخيره‏ نكند،چرا كه هركه در آن روز چيزى ذخيره كند،در آن چيز بركت نخواهد ديد،و براى او و اهلش كه جهت آنها ذخيره كرده‏ گويا همه را با رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلّم انجام داده باشد و براى اوست مزد و پاداش مصيبت هر پيامبر و رسول و وصىّ و صدّيق و شهيدى كه مرده يا كشته شده باشد،از زمانى كه حق تعالى خلق فرموده دنيا را تا زمانى كه قيامت بر پا شود.صالح بن عقبه و سيف‏ بن عميرى گفته‏اند:علقمة بن محمّد حضرمى گفت:به حضرت باقر عليه السّلام گفتم:به من دعايى تعليم فرما كه آن در اين روز بخوانم‏ هرگاه آن جناب را از نزديك زيارت كنم،و دعايى كه آن را بخوانم هرگاه او را از نزديك زيارت ننمايم و بخواهم به‏ سلام به جانب او از شهرهاى دور از خانه‏ام اشاره كنم.به من فرمود:اى علقمه هرگاه آن دو ركعت نماز را بجاى آوردى به‏ سوى آنحضرت به سلام اشاره كن و در وقت اشاره به آنحضرت پس از گفتن تكبير اين كلام را بگو:]زيارتى كه چند سطر بعد ذكر میشود[به‏ درستى كه هرگاه اين كلام را گفتى،دعا كرده‏اى به آن چيزى كه دعا میكنند،به آن زائران آنحضرت از ملائكه و خدا براى تو صد هزار هزار درجه بنويسد و همانند كسى باشى كه با امام حسين عليه السّلام شهيد شده باشد تا مشاركت كنى با ايشان در درجاتشان و شناخته نشوى مگر در زمره شهيدانى كه با آنحضرت شهيد شده‏اند و براى تو نوشته شود و زيارت هر پيامبر و رسولى و پاداش زيارت هركه زيارت كرده‏ امام حسين عليه السّلام را از روزى كه شهيد شده،سلام خدا بر آن حضرت و اهل بيتش باد،میگويى:

 امام كاظم عليه السلام :

إِنَّ الزَّرعَ يَنبُتُ فِى السَّهلِ وَلايَنبُتُ فِى الصَّفا فَكَذلِكَ الحِكمَةُ تَعمُرُ فى قَلبِ المُتَواضِعِ وَلا تَعمُرُ فى قَلبِ المُتَكَبِّرِ الجَبّارِ، لأِنَّ اللّه  جَعَلَ التَّواضُعَ آلَةَ العَقلِ وَجَعَلَ التَّكَبُّرَ مِن آلَةِ الجَهلِ؛
زراعت در زمين هموار مى رويد، نه بر سنگ سخت و چنين است كه حكمت، در دل هاى متواضع جاى مى گيرد نه در دل هاى متكبر. خداوند متعال، تواضع را وسيله عقل و تكبر را وسيله جهل قرار داده است.

معنا و مفهوم تواضع

تواضع آن است که انسان، خود را از کسانی که در جاه و مقام از او پایین ترند، برتر نداند و نیز به معنای شکسته نفسی و افتادگی آمده است که آدمی خود را از دیگران بالاتر نبیند.
ریشه تواضع «وضع» است به معنای خویش را کوچک نشان دادن، در مقابل «تکبر» که خود را بزرگ دانستن است.
باید توجه داشت که مفهوم تواضع به معنای کوچکی کردن و به دیگران ارج نهادن است، نه آنکه تواضع خود را خوار کردن و زیر بار ذلّت رفتن باشد، تواضع اقدامی است که انسان داوطلبانه در برابر دیگران به خاطر امتیازاتی که در آنان احساس می‌کند، انجام می دهد، ممکن است فردی خود را برابر دیگران از جهتی یا جهاتی دارای امتیاز ببیند، برای این‌که مبادا به غرور و تکبر مبتلا شود باید به جهات امتیاز خود توجه نکند، بلکه به امتیازهای دیگران، حتی احتمال پاره‌ای امتیازات در آنان توجه کند و به خاطر همان جهات امتیاز، فروتنی کند؛ اما ذلّت امری است که معمولاً از ناحیه دیگران تحمیل می‌گردد، و در ذلّت، فردِ ذلت پذیر تحقیر می شود، اگر تواضع با ذلت همراه شود، مردود است.

پيامبر صلى الله عليه و آله:

يُؤتى بِأَحَدٍ يَومَ القيامَةِ يوقَفُ بَينَ يَدَىِ اللّه  وَيُدفَعُ إِلَيهِ كِتابُهُ فَلايَرى حَسَناتِهِ فَيَقولُ: إِلهى، لَيسَ هذا كِتابى فَإِنّى لاأَرى فيها طاعَتى؟! فَيُقالُ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ لايَضِلُّ وَلايَنسى ذَهَبَ عَمَلُكَ بِاغتيابِ النّاسِ ثُمَّ يُؤتى بِآخَرَ وَيُدفَعُ إِلَيهِ كِتابُهُ فَيَرى فيهِ طاعاتٍ كَثيرَةً فَيَقولُ: إِلهى ما هذا كِتابى فَإِنّى ما عَمِلتُ هذِهِ الطّاعاتِ فَيُقالُ: لأَِنَّ فُلانا اغتابَكَ فَدُفِعَت حَسَناتُهُ إِلَيكَ؛

روز قيامت فردى را مى آورند و او را در پيشگاه خدا نگه مى دارند و كارنامه اش را به او مى دهند، اما حسنات خود را در آن نمى بيند. عرض مى كند: الهى! اين كارنامه من نيست! زيرا من در آن طاعات خود را نمى بينم! به او گفته مى شود: پروردگار تو نه خطا مى كند و نه فراموش. عمل تو به سبب غيبت كردن از مردم بر باد رفت. سپس مرد ديگرى را مى آورند و كارنامه اش را به او مى دهند. در آن طاعت بسيارى را مشاهده مى كند. عرض مى كند: الهى! اين كارنامه من نيست! زيرا من اين طاعات را بجا نياورده ام! گفته مى شود: فلانى از تو غيبت كرد و من حسنات او را به تو دادم.

(جامع الأخبار، ص 412)

امام صادق عليه السلام:

عَلَيكُم بِالدُّعاءِ ، فَإِنَّكُم لاتَقَرَّبونَ إِلَى اللّه  بِمِثلِهِ ، وَلا تَترُكوا صَغيرَةً لِصِغَرِها أَن تَدعُوا بِها ، إِنَّ صاحِبَ الصِّغارِ هُوَ صاحِبُ الكِبارِ؛

شما را سفارش مى كنم به دعا كردن، زيرا با هيچ چيز به مانند دعا به خدا نزديك نمى شويد و دعا كردن براى هيچ امر كوچكى را، به خاطر كوچك بودنش رها نكنيد، زيرا حاجتهاى كوچك نيز به دست همان كسى است كه حاجتهاى بزرگ به دست اوست.

دعا چیست؟

معنی دعا: دعا یعنی صدا زدن و مدد خواستن در حل مشکلات از خالق خود.

دعا کردن یکی از بهترین اعمالی است که هم خداوند در قرآن و هم پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) سفارش بسیار نموده اند.

آیات قرآن راجع به دعا کردن

1. (اعراف آیه 80): برای خداوند نامهای نیک است پس او را به وسیله آنها بخوانید و دعا کنید.
2. (غافر آیه 60): مرا بخوانید و درخواست کنید تا پاسخ دهم.
3. (انعام 53): ای پیامبر نباید آنان را که صبحگاه و شبانگهاه خدا را می خوانند از پیش خود برانی.
4. (فرقان 77): ای رسول من بگو اگر بسوی خدا متوجه نشوید و دعا نکنید پروردگارم به شما اعتنا نخواهد کرد.

سخنان ائمه معصومین (ع) راجع به دعا

رسول اکرم (ص) : دعا حربه مومن است برای دفع دشمنان و عمود دین است که به آن دین مومن برپا است و نور آسمان و زمین است. (بحارالانوار جلد 93 ص 288)

امام صادق (ع) : دعا همان عبادتی است که خداوند درباره اش فرموده همانا کسانی که از عبادت و پرستش من تکبر کنند بزودی با ذلت و خواری وارد جهنم خواند گشت پس فرمود دعا کن خدا را بخوان و مگو کارها بر حسب تقدیر الهی انجام خواهد شد. (وسائل الشیعه)

پیامبر اکرم (ص): ناتوان ترین مردم کسی است که از دعا کردن ناتوان باشد. (مشکاة الانوار)

امام رضا (ع): دعا از نیزه کارگرتر است و دعا برمی گرداند قضا را هرچند از آسمان نازل شده باشد و محکم شده باشد و دعا کلید همه رحمت ها است.

امام صادق (ع): خداوند عزوجل خوشش نمی آید که بندگانش از همدیگر خواهش و درخواست کنند و همین مطلب را درباره خودش دوست دارد چون خداوند عزوجل خوشش می آید که از او سوال و درخواست کنندو نعمتهای خداوندی را از او بخواهند. (ص 1109،ح2،ب20)

امام محمدباقر (ع): هیچ چیزی نزد خدا برتر از سوال و درخواست آنگه که نزد اوست نمی باشد.

رسول اکرم (ص) : کسی که به دعا توفیق یابد بدبختی ندارد و وقتی خدا توفیق خود را برای دعا فراهم نمود علامت آن است که درهای رحمت را بر روی او گشوده است. (وسائل الشیعه)

امام صادق (ع): هنگامی که بنده مومن دعا کند خداوند عزوجل به فرشتگان گوید با این که دعای این بنده مستجاب است در عین حال حاجتش را دیرتر برآورید چون من دوست دارم آوازش را بشنوم.

امام رضا (ع): به اصحاب خود فرمود بر شما باد به سلاح انبیاء.گفتند:سلاح انباء چیست؟فرمود:دعا.

امام موسی کاظم (ع): فرمود که از برای هر مرض دوا و دعائیست.هرگاه خدای تعالی به خاطر بیمار رساند که دعا کند،به تحقق اذن داده است در شفای او.

امام صادق عليه السلام فرمود:

اِنَّ مِن حَقيقَةِ الايمانِ اَن تُؤثِرَ الحَقَّ وَ اِن ضَرَّكَ عَلَى الباطِلِ وَ اِن نَفَعَكَ وَ اَن لا يَجوزَ مَنطِقُكَ عِلمَكَ؛

از حقيقت ايمان اين است كه حق را بر باطل مقدم دارى، هر چند حق به ضرر تو و باطل به نفع تو باشد و نيز از حقيقت ايمان آن است كه گفتار تو از دانشت بيشتر نباشد.

محاسن، ج 1، ص 205

ایمان در تعریف برون دینی، باوری استوار و مستقل از خرد یا تجربه، به نوعی ایده است. معمولاً این ایده نوعی دین، و مجموعه ای از ایده‌های کلی و جزئی است.

ايمان وجه ايدئولوژيك دين اسلام است كه با تفكر و تعقل شروع و با يقين قلبي تعالي و به زبان بیان و در عمل جاری مي گردد.

ایمان در قرآن: ایمان به خدا، فرشتگان، پیامبران، کتب آسمانی، روز آخرت و بازگشت به سوی او.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ آمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِيَ أَنزَلَ مِن قَبْلُ وَمَن يَكْفُرْ بِاللّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا  سوره النسا آیه 136

ایمان آورید به خدا و فرشتگان و کتب آسمانی و پیامبران و روز آخرت و قضا و قدر خوب و بد

حدیث از امام على عليه ‏السلام :

يا مُؤمِنُ اِنَّ هذَا العِلمَ وَالاَدَبَ ثَمَنُ نَفْسِكَ فَاجْتَهِد فى تَعَلُّمِهِما ، فَما يَزيدُ مِنْ عِلْمِكَ وَ اَدَبِكَ يَزيدُ فى ثَمَنِكَ وَ قَدْرِكَ ، فَاِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدى اِلى رَبِّكَ وَ بِالاَْدَبِ تَحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّكَ وَبِأَدَبِ الْخِدْمَةِ يَسْتَوجِبُ الْعَبْدُ وَلايَتَهُ وَقُرْبَهُ ، فَاقْبَلِ النَّصيحَةَ كى تَنْجُوَ مِنَ الْعَذابِ؛

اى مؤمن! به تحقيق اين دانش و ادب بهاى جان توست پس در آموختن آن دو بكوش كه هر چه بر دانش و ادبت افزوده شود بر قيمت و قَدْرت افزوده مى‏شود ؛ زيرا با دانش به پروردگارت راه مى‏يابى و با ادب به پروردگارت خوش خدمتى مى‏كنى و با ادب در خدمت‏گزارى، بنده سزاوار دوستى و نزديكى به او مى‏شود . پس اين نصيحت را بپذير تا از عذاب بِرَهى.

(بحار الانوار(ط-بیروت)،ج1،ص180)

علم (واژه‌ای عربی از ریشه علم به معنای آموختن) ساختاری است برای تولید و ساماندهی دانش دربارهٔ جهان طبیعی در قالب توضیح‌ها و پیش‌بینی‌های آزمایش‌شدنی. یک معنای قدیمیتر و نزدیک که امروزه هنوز هم به کار می‌رود متعلق به ارسطو است و دانش علمی را مجموعه‌ای از آگاهیهای قابل اتکا می داند که از لحاظ منطقی و عقلانی قابل توضیح باشند. (بنگرید به بخش تاریخ و ریشه‌شناسی)